Şizofrenide ilaç tedavisinde yaşanan sorunlar

1. Hastanın ilaçtan bıkması: Hastalar en çok her gün ilaç kullanmaktan şikâyetçidirler. Bundan bıktıklarını ve artık ilaç kullanmak istemediklerini sık sık dile getirirler. Sonuçta ilacı alır gibi yapıp dillerinin altında tutar ve aileden biri görmeden tükürür veya çöpe atarlar. Günlük ilaçlar yerine ‘depo ilaçlar’ hem ailenin takibini kolaylaştırır, hem hastayı her gün ağızdan ilaç alma zahmetinden kurtarır, hem uyumu arttırır, hem de kan düzeyinin dengelenmesine yardım eder.
2. Hastanın yan etkilere tepkisi: Gerçekten eski kuşak şizofreni ilaçlarının yan etkileri çoktu. İlaçlar, hastanın hayatını kısıtlıyor ve gün boyu uyumasına sebep oluyordu. İlaç alınca uyuşan hastalar da haliyle bunları kullanmak istemiyorlardı. Yeni kuşak ilaçlar, bu sıkıntıları büyük ölçüde ortadan kaldırmıştır. Yeni ilaçlar uyutmayan ve uyuşturmayan ilaçlardır.
3. Hasta yakınlarının hastalıktan bıkması: Bazı hasta yakınları, yorulmanın ve biraz da hastalığı kabullenememenin etkisiyle ilaçlara tepki gösterebilir; ilaç tedavisini gereksiz, hatta zararlı görebilirler. Bizlere “Bu tedavi ne zaman bitecek? İlaçlar hastamızın karaciğerine, böbreğine zarar veriyor. Korkuyoruz, artık kessek mi?” gibi sorularla gelen hasta yakınları çok sayıdadır. Hâlbuki yeni kuşak ilaçlar hastaların ve ailelerin hayatını kolaylaştırmaktadır. Günümüzde kullanılan ve hastalığı tedavide etkin, yan etkisi az ilaçlar, hastaların hayata dönmesine yardımcı olur. Bu ilaçların etkisiyle artık şizofreni vakaları eskisi kadar ağır seyretmemektedir. Eğer bu ilaçlar keşfedilmemiş olsaydı, şizofrenide yaşanan yüz güldürücü sonuçlar da alınamayacaktı.
4. İlaç yüzünden inatlaşma: Hasta yakınlarının ilaçlar konusundaki hassasiyeti, bazen inatlaşma ve çatışmalara sebep olur. Hastayla ailesi arasında huzursuzluk yaşanır ve hastalık sürekli aile gündeminde yer tutar. Ailede hastanın ilaç almayacağına dair bir şüphe uyanabilir, hastaya sürekli ilacını alıp almadığı sorulabilir. Tartışmalar tedaviye uyumu daha da bozar, ailenin hastaya yaklaşımında hatalara yol açar ve kızgınlığı arttırır. O yüzden ilaç ve doz ayarlaması mümkün olduğunca hastanın uyumunu arttıracak şekilde yapılmalıdır.
5. Hasta yakınlarının ilaca tepkili olması: Bazı hasta yakınları ilaç kullanımına, özellikle de psikiyatrik ilaç kullanımına tepkilidirler. “Bu hastalığı doğal maddelerle tedavi edemez miyiz?” diye soranlar bile vardır. İlaca tepkili oldukları için tedaviye karşı pasif bir direniş gösterir ve hastanın motivasyonunu bozarlar. Aileler, hekimlerin hastaya öncelikle zarar vermeme prensibiyle yaklaştığını bilmek zorundadır. Bu tür tereddütler tedavinin başarısını olumsuz yönde etkiler.

Kolaylaştırılmış İlaç Uygulamaları
Depo ilaçlar: Bu ilaçlar kas içine uygulanır. İlk uygulamada tamamen kana geçmez ve her gün eşit dozda olmak üzere yavaş yavaş kana karışırlar. 1, 2 veya 3 haftada bir uygulanan formları vardır.
Çoğu zaman bir depo ilaçla tedavi garantiye alınıp, ağızdan verilecek diğer ilaçlarla takviye yapılır. Ağızdan ilaç alımında kan seviyesinde oynamalar söz konusu olabilir. Fakat depo iğneler ilacı sabit bir kan seviyesinde tutmaya yardımcı olur.
Son yıllarda yeni kuşak şizofreni ilaçlarının da depo formları piyasaya sürülmüştür. Böylece hem uygulama ve hem de emniyet açısından avantaj elde edilmiştir.
Suda eriyen, damla ve şurup formları: Bazı ilaçların suda eriyen, damla ve şurup formları da geliştirilmiştir. Bunlar suya, çaya, meyve suyuna, çorbaya veya yemeklere katılabilir. Böylece hastanın hissetmeden ilacını alması mümkün olur. İlaçların şurup formları da vardır ve etkililik açısından tablet formlardan bir fark yoktur. İçimi daha kolay olan şuruplar özellikle yaşlı hastalarda rahatlıkla kullanılmaktadır. Bu formlar, ilaca direnç gösteren hastalarda çok işe yarar.

Kaynak Kitap: Dr. Adnan ÇOBAN, Şizofreni, Timaş 2008